AZWA-doorbraakmiddelen: modelplannen, spelregels en deadlines op een rij

Van 1 tot en met 31 januari 2027 staat het indieningsportaal open voor de AZWA-doorbraakmiddelen: maximaal €600 miljoen voor het opschalen van bewezen zorgtechnologie in 2027 tot en met 2029. Eén maand, één indieningstermijn, en aanvragen kan alleen via kant-en-klare modelplannen. Let op: de voorlopige planning noemde 1 december 2026 tot en met 15 januari 2027. De definitieve termijn staat in de aangepaste spelregel 9 en in de Q&A van 29 september 2026.

Wie in de zorg verantwoordelijk is voor digitalisering, innovatie of capaciteit, krijgt de komende maanden dus met dit akkoord te maken. In dit artikel zetten we op een rij wat het AZWA regelt, hoe de doorbraakmiddelen werken, welke modelplannen er zijn en waarom de spelregels implementatie belangrijker maken dan ooit.

Wat is het AZWA?

Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is op 8 september 2025 ondertekend door het ministerie van VWS en zestien partijen uit zorg en welzijn, van ActiZ en de NVZ tot V&VN, de Patiëntenfederatie en Zorgverzekeraars Nederland. Het is een aanvulling op het Integraal Zorgakkoord (IZA) uit 2022, bedoeld om die koers te versnellen, te verbreden en te verdiepen.

Het akkoord heeft twee centrale doelen: het stijgende arbeidsmarkttekort tot en met 2028 met 100.000 personen lager laten uitkomen, en gelijkwaardigere toegang tot zorg. Daarnaast is afgesproken dat de administratietijd per zorgverlener in 2030 maximaal 20% van de werktijd mag zijn.

Het AZWA gaat officieel in per 2027. In 2026 is €125 miljoen beschikbaar ter voorbereiding.

Eerst het slechte nieuws: de IZA-transformatiemiddelen zijn op

Wie nog rekent op de IZA-transformatiemiddelen, is te laat. Tot en met 2028 was daarvoor €1,961 miljard beschikbaar, maar op de peildatum 6 maart 2026 waren de middelen uitgeput: 180 plannen kregen geld toegekend, 224 plannen zijn goedgekeurd en 48 plannen staan in de wachtrij. Alleen onderbesteding op lopende plannen kan tot en met 2028 nog naar plannen bovenaan die wachtrij.

Voor nieuwe initiatieven verwijst VWS naar reguliere contractering, eigen middelen, samenwerking met bedrijfsleven of financiers, of het opknippen van plannen. En naar de nieuwe route: de doorbraakmiddelen.

De doorbraakmiddelen: €600 miljoen voor bewezen technologie

Op 30 maart 2026 besloot het Bestuurlijk Overleg IZA-AZWA dat de doorbraakmiddelen naar de landelijke opschaling van arbeidsbesparende AI, digitale en hybride zorg en medische technologie gaan. Voor zorg onder de Zorgverzekeringswet is maximaal €600 miljoen beschikbaar voor 2027 tot en met 2029; in totaal gaat het om €800 miljoen, waarvan een deel bestemd is voor het sociaal domein.

De werkwijze is bewust anders dan bij de IZA-transformatieplannen. Organisaties schrijven geen eigen plan, maar sluiten aan bij een vastgesteld modelplan: een kant-en-klaar plan voor een bewezen toepassing, met normbedragen en vooraf genormeerde KPI’s. Die keuze is een expliciete les uit de transformatieplannen: minder administratieve last, kortere doorlooptijd, meer focus op de praktijk.

De zes modelplannen

Het BO IZA-AZWA heeft zes modelplannen vastgesteld:

1. Spraakgestuurd rapporteren (msz, vvt, ggz, huisartsenzorg)
2. Capaciteitsplanning (msz, vvt)
3. Digitale triage (huisartsenzorg)
4. Tele- en thuismonitoring (msz, zes zorgpaden: astma, COPD, hartfalen, IBD, diabetes type 1 en zwangerschapsdiabetes, en zwangerschapshypertensie)
5. Mentaal Schakelpunt (ggz, huisartsenzorg; één aanvraag per regio)
6. AI-gedreven beslis- en procesondersteuning in de ggz (toegevoegd in september 2026; één landelijke aanvraag door UMC Utrecht met een vaste groep koplopers)

Normbedragen, drempels en KPI’s per modelplan staan in ons overzicht van de AZWA-modelplannen.

Nog niet opengesteld: voor medische technologie (zoals slim incontinentiemateriaal, vacuümtherapie en stomasensoren) en digitale angst- en traumabehandeling komt in deze ronde geen modelplan.

Belangrijk: alleen aanvragen die passen in een modelplan komen in aanmerking. Een goed eigen plan buiten deze thema’s valt buiten deze regeling.

Zo werkt aanvragen: de spelregels in het kort

Voor de doorbraakmiddelen gelden elf spelregels. De belangrijkste samengevat:

• Eén indieningstermijn: van 1 tot en met 31 januari 2027 (de aangepaste spelregel 9). Geen “wie het eerst komt, het eerst maalt”.
• Indienen via het portaal van Zorgverzekeraars Nederland. Ook individuele organisaties kunnen aanvragen.
• Beoordeling door de marktleidende zorgverzekeraars.
• Uitbetaling op basis van een beperkt aantal vooraf genormeerde KPI’s, met normbedragen per plan. Verantwoording gebeurt achteraf op werkelijke kosten, met eventuele verrekening.
• Bij overvraging volgt een generieke korting tot 10%; daarboven bestuurlijk overleg.
• Geen financiering met terugwerkende kracht, en alleen voor resultaten uit het modelplan.
• Spelregel 6: wie aanvraagt of beoordeelt, committeert zich aan duurzame implementatie.

De gepubliceerde modelplannen zijn nu nog niet bedoeld om in te vullen; de voorbereiding loopt via webinars, een podcast en veelgestelde vragen op zorgakkoorden.nl.

Waarom implementatie nu meetelt

Twee spelregels veranderen het spel voor iedereen die eerder subsidieprojecten heeft gedaan. Duurzame implementatie is een letterlijke voorwaarde geworden (spelregel 6), en de uitbetaling hangt aan genormeerde KPI’s. Toekenning is daarmee niet het eindpunt maar het startschot: het geld wordt pas echt verdiend als de toepassing op de werkvloer draait en de afgesproken resultaten haalt.

Dat is geen toeval. Uit de mid-term review van het IZA en de monitoring blijkt dat de beweging naar digitale en hybride zorg niet snel genoeg gaat; de Monitor Digitale Zorg 2025 laat zien dat het gebruik van digitale zorg in 2025 grotendeels stabiel bleef. Het kabinet schrijft het zelf zo op: het uitvoeren van de acties uit de akkoorden is niet hetzelfde als merkbare verandering in de praktijk.

Tussen toekenning en KPI’s gehaald zit dan ook gewoon werk: key-users vrijspelen, trainingen organiseren, floorsupport in de eerste weken, gebruik meten, bijsturen en borgen in de lijn. Wie een modelplan wil laten landen, doet er goed aan dat werk vanaf dag één mee te begroten en te organiseren, naast de techniek.

Belangrijke data

Vijf mythes over het AZWA

“Er is nog IZA-transformatiegeld.” Uitgeput sinds maart 2026; 48 goedgekeurde plannen wachten op onderbesteding.

“AZWA is een losse subsidiepot.” Het is een akkoord. Het geld loopt via zorgverzekeraars (doorbraakmiddelen, ZN-portaal) en via gemeenten (SPUK).

“Met een goed eigen plan kom je in aanmerking.” Alleen aanvragen die passen in een modelplan komen in aanmerking.

“Na toekenning ben je klaar.” Uitbetaling hangt aan genormeerde KPI’s en duurzame implementatie is een voorwaarde.

“Het AZWA vervangt het IZA.” Het is een aanvulling; lopende IZA-plannen gaan door tot en met 2028.

Veelgestelde vragen

Wat is het AZWA? Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord: een akkoord tussen VWS en zestien zorg- en welzijnspartijen, ondertekend op 8 september 2025, als aanvulling op het IZA. Het gaat officieel in per 2027.

Wanneer kun je AZWA-doorbraakmiddelen aanvragen? Van 1 tot en met 31 januari 2027, via het portaal van Zorgverzekeraars Nederland. Er is één indieningstermijn; volgorde van binnenkomst speelt geen rol. De digitale aanvraagformulieren van ZN zijn er nog niet.

Hoeveel geld is er beschikbaar? Maximaal €600 miljoen voor zorg onder de Zvw, voor 2027 tot en met 2029. In totaal is €800 miljoen beschikbaar, waarvan een deel voor het sociaal domein.

Wie kan aanvragen? Zorgorganisaties, ook individueel, mits de aanvraag past in één van de vastgestelde modelplannen en aan de minimumomvang van dat modelplan voldoet. De beoordeling ligt bij de marktleidende zorgverzekeraars.

Kan ik een eigen plan indienen? Nee. De doorbraakmiddelen werken uitsluitend met de vastgestelde modelplannen voor bewezen toepassingen.

Wat gebeurt er na toekenning? De uitbetaling hangt aan vooraf genormeerde KPI’s en duurzame implementatie is een voorwaarde. De verantwoording gebeurt achteraf op werkelijke kosten.

Aan de slag

De modelplannen regelen het bewijs en de techniek. Wat elke organisatie zelf moet organiseren, is de weg van toekenning naar KPI’s gehaald: mensen, uren en begeleiding op de werkvloer. Wil je eens praten over wat een modelplan in jouw organisatie vraagt aan capaciteit en implementatie? Bekijk per modelplan wat er nodig is of neem contact op, we denken graag mee.

Bronnen

• Rijksoverheid, AZWA ondertekend (8 september 2025)
• Kamerbrief Voortgang IZA en AZWA (9 april 2026)
• Zorgakkoorden.nl, doorbraakmiddelen en modelplannen
• Zorgakkoorden.nl, de elf spelregels
• Zorgakkoorden.nl, besluit van 30 maart 2026
• Zorgakkoorden.nl, modelplannen vastgesteld (4 augustus 2026)
• Zorgakkoorden.nl, Q&A doorbraakmiddelen (versie 29 september 2026)
• Rijksfinanciën, memorie van toelichting begroting VWS 2026
• DUS-I, SPUK transformatiemiddelen IZA & AZWA
• ICT&health (11 augustus 2026) en Skipr (19 mei 2026) als vakmedia-achtergrond.