In het kort
- Voor wie
- Medisch-specialistische zorg, vvt, ggz en huisartsenzorg, alleen voor Zvw-zorg.
- Normbedrag
- €500 per zorgverlener; door de staffel tussen €400 en €600, afhankelijk van de omvang.
- Minimumomvang
- 200 zorgverleners in de msz, 100 in de vvt, 100 in de ggz. Huisartsenzorg: geen minimum, één aanvrager (zoals een RHO) namens toegezegde praktijken.
- Uitbetaling
- 70% op mijlpalen, 30% op resultaat: het aantal actieve gebruikers en de tijdwinst.
- Niet vergoed
- Licentiekosten en andere structurele kosten, ook niet in het eerste jaar.
- Indienen
- Van 1 tot en met 31 januari 2027, via het portaal van Zorgverzekeraars Nederland.
Spraakgestuurd rapporteren is het AZWA-modelplan met het grootste bereik: het geldt voor vier sectoren en voor elke zorgverlener die rapporteert. Wie het aanvraagt, belooft niet een pilot maar een uitrol bij alle relevante zorgverleners, met een aantoonbare tijdwinst. Hieronder staat wat eronder valt, wat je krijgt, hoe de uitbetaling werkt en wat het modelplan vraagt op de werkvloer. Alles op basis van de versie van 29 september 2026.
Wat valt onder het modelplan?
Het modelplan kent twee vormen:
- Ambient listening: de toepassing luistert mee en zet het consult- of zorggesprek automatisch om in gestructureerde tekst in het dossier.
- Inspreken in plaats van typen: de zorgverlener spreekt het verslag in en de toepassing zet dat om in gestructureerde tekst.
In de medisch-specialistische zorg, de huisartsenzorg en de ggz is ambient listening verplicht. In de vvt mag je ook financiering aanvragen voor inspreken in plaats van typen, met ambient listening als einddoel. Het aanpassen van de zorgprocessen hoort er nadrukkelijk bij.
Uitbreidingen zoals data-extractie, codering (ICPC of ICD), omzetting naar B1-taalniveau, briefgeneratie en spraakgestuurd adviseren worden aangemoedigd, maar vallen buiten de financiering. De uitzondering is spraakgestuurd adviseren in de ggz. Gemeenschappelijke ruimtes in de vvt en groepsgesprekken in de ggz vallen voorlopig buiten de scope.
Belangrijk: een aanvraag die alleen een pilot betreft, wordt afgewezen. Je implementeert bij alle relevante zorgverleners.
Wat het modelplan per sector verwacht
| Minimumomvang | Vorm | Tijdwinst per zorgverlener per jaar (norm) | |
|---|---|---|---|
| Medisch-specialistische zorg | 200 zorgverleners | Ambient listening | 10 uur (1.000 consulten × 40 seconden) |
| Vvt | 100 zorgverleners | Inspreken mag, ambient listening als einddoel | 22,5 uur (1.000 × 90 seconden) |
| Ggz | 100 zorgverleners | Ambient listening | 27 uur (600 × 180 seconden) |
| Huisartsenzorg | Geen minimum; één aanvrager namens praktijken | Ambient listening | 22,5 uur (3.000 × 30 seconden) |
In de huisartsenzorg dient een RHO (of bij uitzondering een ander samenwerkingsverband) de aanvraag in namens de praktijken. Alle praktijken moeten bij indiening al hebben toegezegd; aanvragen met praktijken die nog geworven moeten worden, wijzen de zorgverzekeraars af. Ook een huisartsenpost of HDS kan aanvragen.
Let op de aannames achter die tijdwinst: gebruik bij 90% van de geschikte consulten en een adoptie van 100%. Volgens de AI Monitor Ziekenhuizen 2026 van M&I/Partners is 69% van de ziekenhuizen gestart met spraakgestuurd rapporteren, maar gebruikt gemiddeld 21% van de beoogde zorgverleners het actief. Tussen die twee getallen zit het eigenlijke werk.
Wat krijg je vergoed?
Het normbedrag is €500 per zorgverlener bij wie je de toepassing implementeert, ongeacht de functie. Omdat projectkosten schaalvoordeel hebben, komt het bedrag afhankelijk van de omvang uit tussen €400 en €600 per zorgverlener. Bij 600 zorgverleners ligt het toekenningsbedrag dus tussen €240.000 en €360.000. De precieze staffel is niet gepubliceerd: het portaal berekent het bedrag.
Het geld is bedoeld voor de incidentele kosten van opschaling: projectleiding, training, juridische voorbereiding en de eerste implementatie. Licentiekosten en andere structurele kosten worden niet vergoed, ook niet in het eerste jaar. Verder geldt:
- Je krijgt alleen werkelijk gemaakte kosten vergoed, tot het toekenningsbedrag.
- Dubbele financiering mag niet, bijvoorbeeld met IZA-transformatiemiddelen, STOZ-gelden of HLO-middelen.
- Bij de aanvraag hoeft geen projectbegroting, en er gelden geen eisen aan uurtarieven.
- Ben je al gestart? Dan kun je aanvragen voor opschaling. Alleen nieuw te includeren zorgverleners tellen mee. Wie de toepassing al incidenteel gebruikt, telt als actieve gebruiker en mag niet meetellen; wie ooit meedeed aan een pilot maar ermee stopte, wel.
Zo wordt het bedrag uitbetaald
| Mijlpaal | Deel van het bedrag | Wat je laat zien |
|---|---|---|
| A1: plan goedgekeurd | 15% | Het goedgekeurde modelplan |
| A2: klaar voor gebruik | 30% | Een gecontracteerde, werkende toepassing, training, communicatie naar patiënten, een koppeling met het EPD, ECD of HIS (of een plan daarvoor) en een nulmeting |
| A3: tussenevaluatie | 15% | Tussenevaluatie en kennisdeling |
| A4: eindevaluatie | 10% | Eindevaluatie en kennisdeling |
| B1: resultaat | 30% | Het beoogde aantal actieve gebruikers en de beoogde tijdwinst zijn gehaald |
Voor het resultaatdeel tekent de bestuurder vooraf voor een doelaantal actieve gebruikers en een tijdwinst. Uitbetaling gaat naar rato: haal je 50% van je doel, dan krijg je 10% van het totaalbedrag; bij 75% is dat 20% en pas bij 100% krijg je de volle 30%.
Daarnaast zijn er vier KPI’s die niet aan geld hangen maar wel verplicht zijn voor de evaluaties: kwaliteit, patiënttevredenheid, medewerkerstevredenheid (minimaal gelijk aan de nulsituatie) en tijdsbesparing (hoger dan de nulsituatie). Hoe de monitoring en verantwoording precies gaan, is nog in uitwerking.
Hoe meet je de tijdwinst?
Het modelplan schrijft geen uniforme meting voor. Bestuurders tekenen voor het resultaat en organisaties vullen de meting zelf passend in. Het modelplan geeft drie voorbeelden:
- Steekproef: bij 10% van de zorgverleners in 10% van de teams (minimaal tien gebruikers) maken zorgverleners een standaardrapportage via typen én via spraak, en meten ze handmatig de tijd.
- Vragenlijst: een korte digitale vragenlijst waarin gebruikers hun tijdwinst op administratie inschatten.
- Eigen meting per rapportage: een in de eigen organisatie gemeten tijdwinst per rapportage, vermenigvuldigd met het aantal rapportages.
De nulmeting hoort bij mijlpaal A2. Doe hem dus vóór de uitrol, niet achteraf.
Eisen aan de toepassing
In de aanvraag laat je zien dat:
- de toepassing voldoet aan onder meer de AVG, de MDR en landelijk afgestemde kwaliteitsnormen voor spraakgestuurd rapporteren;
- je weet hoe de koppeling met het dossier werkt, hoe je vendor lock-in voorkomt en wat je doet als de leverancier failliet gaat;
- er een referentie is: ten minste één vergelijkbare organisatie waar spraakgestuurd rapporteren al is opgeschaald.
In de risicoparagraaf noemt het modelplan daarnaast als maatregelen: een DPIA per toepassing, naleving van NEN 7510, bewaking op hallucinaties en menselijke validatie van de tekst, expliciete toestemming bij ambient listening, en een classificatie onder de Europese AI-verordening (AI Act) samen met leverancier en jurist.
Er is geen lijst met goedgekeurde leveranciers. Bij een gezamenlijke aanvraag is het wenselijk dat de deelnemers zoveel mogelijk dezelfde toepassing gebruiken, maar verplicht is dezelfde leverancier niet.
Wat het modelplan vraagt op de werkvloer
Hier wordt het modelplan opvallend concreet. Het vraagt een uitrol in cohorten in plaats van een big bang, één centrale programmamanager met ervaring, AI-governance die vooraf geregeld is, ambassadeurs per team, een korte en praktische training (ook voor nieuwe medewerkers) en dashboards die zowel gebruik als níet-gebruik laten zien. Voor het risico dat de toepassing wel wordt aangeschaft maar onvoldoende gebruikt, noemt het modelplan zelf de remedie: veranderkundige ondersteuning gedurende het hele project, met scholingsbudget en -tijd, begeleiding op de werkvloer door vrijgestelde ambassadeurs en een vaste plek in de onboarding van nieuwe medewerkers.
In de huisartsenzorg is basisscholing volgens het modelplan niet altijd nodig; trainingstijd kun je beter besteden aan het personaliseren van de toepassing. De RHO bezoekt de praktijken fysiek en helpt achterblijvers op maat.
Het modelplan vraagt om de rollen zoveel mogelijk intern in te vullen. Dat is verstandig: de kennis moet blijven als het project klaar is. Maar het betekent ook dat je ambassadeurs en functioneel beheer tijd moet geven, naast hun gewone werk.
Wat we leerden in het Jeroen Bosch Ziekenhuis
In het Jeroen Bosch Ziekenhuis begeleidde Young KINASE de opschaling van Autoscriber na een geslaagde pilot. Drie lessen die direct raken aan dit modelplan:
- Kijk naar wie het níet gebruikt. Het dashboard van het JBZ laat juist de niet-gebruikers zien. Daar zit de winst voor je resultaat-KPI, en daar zit de koudwatervrees.
- Reken met een half uur per gebruiker. Vaak was een half uur persoonlijke aandacht genoeg om iemand over de streep te trekken. Bij 200 zorgverleners is dat al 100 uur begeleiding, bovenop nulmeting, analyse en overdracht. Functioneel beheer heeft die tijd meestal niet.
- De tijdwinst is niet voor iedereen gelijk. Zorgverleners die al met standaardteksten in het EPD werkten, wonnen het minst; minder digitaal vaardige collega’s het meest. Houd daar rekening mee als je het doelaantal en de tijdwinst voor B1 vastlegt.
Waar Young KINASE helpt
Wij nemen het werk over dat tussen de techniek en de zorgverlener in zit: nulmeting en metingen, langsgaan bij teams en spreekuren, niet-gebruikers op weg helpen en ambassadeurs ondersteunen tot ze het zelf dragen. Lees meer over onze aanpak bij AI-adoptie. Voor het plan en de aanvraag werken we samen met zusterbedrijf KINASE.
Veelgestelde vragen
Hoeveel geld krijg je per zorgverlener? Het normbedrag is €500 per zorgverlener bij wie je spraakgestuurd rapporteren implementeert. Afhankelijk van de omvang komt het uit tussen €400 en €600. Een hoger bedrag aanvragen kan niet.
Is ambient listening verplicht? In de medisch-specialistische zorg, de huisartsenzorg en de ggz wel. De vvt mag ook financiering aanvragen voor inspreken in plaats van typen, met ambient listening als einddoel.
Telt een zorgverlener die al meedeed aan de pilot mee? Wie de toepassing nu al incidenteel gebruikt, telt als actieve gebruiker en mag niet meetellen bij het aantal te implementeren zorgverleners. Wie ooit meedeed aan een pilot en daarna stopte, mag wel meetellen.
Worden licentiekosten vergoed? Nee. De doorbraakmiddelen zijn alleen voor incidentele kosten zoals projectleiding, training, juridische voorbereiding en de eerste implementatie. Licenties zijn structurele kosten en worden ook in het eerste jaar niet vergoed.
Hoe toon je de tijdwinst aan? Het modelplan schrijft geen vaste methode voor. Voorbeelden zijn een steekproef waarin zorgverleners typen en spreken vergelijken, een korte vragenlijst of een eigen meting per rapportage. Doe in elk geval een nulmeting vóór de uitrol.
Wanneer kun je indienen? Van 1 tot en met 31 januari 2027, via het portaal van Zorgverzekeraars Nederland. De digitale aanvraagformulieren zijn er nog niet.
Bronnen
Blijf op de hoogte van de AZWA-doorbraakmiddelen
Termijnen, spelregels en modelplannen veranderen nog. Laat je e-mailadres achter, dan mailen we je als er iets verandert dat ertoe doet. Geen reclame, en afmelden kan altijd.