Een wet voor transparantie die de voorlopers afremt

Er is sinds dit jaar een wet die transparantie in de zorg moet afdwingen. Het eerste wat die wet doet: de artsen afremmen die er al jaren vrijwillig mee bezig zijn.

Dat klinkt als een mening. Dat is het ook. Hieronder de feiten waar hij op rust, en wat er volgens mij nodig is om dit alsnog goed te laten aflopen.

Wat de Wkz regelt

De Wet kwaliteitsregistraties zorg (Wkz) is per 1 januari 2026 in werking. Technisch is het een wijziging van de Wkkgz, en hij geldt voor de medisch-specialistische zorg. In het kort regelt de wet vier dingen:

• Eén Register. Zorginstituut Nederland houdt een openbaar Register voor kwaliteitsregistraties bij.
• Aanleverplicht. Staat een registratie in dat Register, dan is aanleveren verplicht voor elk ziekenhuis dat die zorg levert.
• Pseudonimisering. Data gaat gepseudonimiseerd de deur uit, via de gezamenlijke dienst van ZorgTTP. Die dienst is voor ziekenhuizen gratis.
• Opt-out. Vanaf 1 januari 2027 kunnen patiënten bezwaar maken tegen het delen van hun gegevens.

Op papier prima: minder versnippering, minder registratielast. Nederland telt zo’n 80 tot 100 kwaliteitsregistraties, en het aantal in het Register loopt maandelijks op. De actuele lijst staat op Zorginzicht.

De artsen die het opzetten

Bente Jorritsma van DICA-IKNL vertelde in augustus in Zorgvisie hoe de toetsing uitpakt. Van de 26 DICA-registraties kregen er vijf een voorlopig negatief advies. Galstenen: duizenden operaties per jaar, chirurgen die hun beroepsgroep jarenlang meekregen. Oordeel van de toetsingscommissie: niet relevant. Halsslagaderoperaties: chirurgen en patiëntenverenigingen willen het. Oordeel: te weinig gericht op leren en verbeteren.

Wie die registraties opzette? Medisch specialisten, grotendeels in vrije avonden en weekenden, omdat ze wilden weten of hun behandeling werkt. Ter herinnering: van alle behandelingen in Nederland weten we bij 11 procent wat ze de patiënt opleveren. Die 11 procent komt van precies deze mensen.

“Als je stopt met een registratie, zet je de klok tien jaar stil,” zegt Jorritsma. Als arts snap ik dat. Zoiets bouw je één keer op. Artsen die in eigen tijd willen weten of hun werk werkt, daar heb je er nooit te veel van. Die moet je belonen.

Waar de wet over zwijgt

De Wkz regelt de route van de data: van EPD via pseudonimisering naar de registratie. Over hoe die data het EPD uit komt, zegt de wet niets. Wat wij op de werkvloer zien: dat gaat handmatig. Iemand haalt per patiënt de variabelen uit het EPD en zet ze over. Bij een grote registratie zijn dat gigantische datasets, en aan het eind weet je niet of het klopt.

Die uren blijven bij het ziekenhuis. De pseudonimiseringsdienst is gratis, maar voor de extractie, de controles en straks de opt-out is geen landelijke vergoeding aangekondigd. Het werk landt bij de manager BI, de kwaliteitsmanager en de CMIO, en van daaruit bij de mensen die invoeren. Hoe meer registraties het Register halen, hoe meer werk.

Ik herken dat patroon. In mijn medtech-jaren heb ik businesscases verkocht waarin de uren van de werkvloer een stelpost waren. De techniek klopte, de rekensom klopte, en de adoptie moest maar ergens vandaan komen. De Wkz is dezelfde rekensom, nu op landelijke schaal.

Wat er nodig is om dit te laten landen

Twee dingen, en geen van beide staat in de wet.

Handen. Invoeren, aanleveren en controleren moet gebeuren, maar niet per se door een specialist na de dienst. Daar zetten wij onze young professionals voor in: mensen die het EPD kennen, per registratie de invoer bijhouden, achterstanden wegwerken en de cijfers controleren vóór ze het huis verlaten. Via uitzenden, detacheren of floorsupport, afhankelijk van hoe lang het werk er ligt.

Projectleiding die de werkvloer én de wet kent. Raamovereenkomsten per registratiehouder, verantwoordingstabellen, aansluiting op de pseudonimiseringsdienst, de opt-out vóór 2027: dat is een implementatie, geen registratieklus. Onze collega’s van KINASE Consulting doen dat werk sinds 2016, met consultants die zelf uit de zorg komen. Young KINASE is in 2020 uit hen ontstaan, precies voor de piekbelasting die elke implementatie op de werkvloer legt.

Hoe dat er in de praktijk uitziet, met de datakant erbij, schrijven we binnenkort apart uit.

Belonen dus

De registraties zijn er al. De artsen die ze opzetten ook. Wat ontbreekt zijn de uren om ze te vullen, en die gaat de wet niet leveren. Als we transparantie echt willen, beginnen we bij de mensen die er al mee bezig waren. Het minste wat een ziekenhuis kan doen, is zorgen dat hun registratie overdag door anderen wordt gevuld.

Wkz op jouw bord?

Bel me gerust op 06 14 29 58 09: geen keuzemenu, geen wachtrij. Liever typen? Stuur een bericht, dan heb je binnen één werkdag reactie.

Veelgestelde vragen

Wat is de Wet kwaliteitsregistraties zorg (Wkz)? Een wijziging van de Wkkgz, in werking sinds 1 januari 2026, voor de medisch-specialistische zorg. Zorginstituut Nederland houdt een Register voor kwaliteitsregistraties bij. Voor registraties in dat Register is aanleveren verplicht en bestaat een wettelijke grondslag om gepseudonimiseerde gegevens te verwerken.

Moet ons ziekenhuis aan elke kwaliteitsregistratie aanleveren? Aan elke registratie die in het Register staat, als jullie die zorg leveren. Voor registraties die nog in toetsing zijn of afvallen geldt geen aanleverplicht.

Is aanleveren onder de Wkz gratis? De pseudonimiseringsdienst van ZorgTTP wel. De uren binnen het ziekenhuis niet: extractie uit het EPD, controles, achterstanden en vanaf 2027 de opt-out blijven voor eigen rekening.

Wat doen Young KINASE en KINASE Consulting bij de Wkz? Young KINASE levert de handen: invoer, aanlevering, achterstanden wegwerken en controle vóór aanlevering, door young professionals die het EPD kennen. KINASE Consulting levert de projectleiding: van raamovereenkomsten tot opt-out, door consultants met een medische achtergrond. Toetsing, juridisch advies en pseudonimisering doen we allebei niet.